Ostvarenje sna
Nakon neuspelih pokušaja u Beogradu, Beljanski je kolekciju ponudio Vojvodini, postojbini svojih predaka i ostvario svoj kolekcionarski san: 18. novembra 1957. godine potpisao je darovni ugovor sa Izvršnim većem Vojvodine. Prvim članom ovog ugovora utvrđeno je da će Autonomna Pokrajina Vojvodina „... ovu zbirku držati stalno izloženu u Novom Sadu u posebnoj zgradi koja će biti u tu svrhu sagrađena”. Prema projektu arhitekte Iva Kurtovića, 1961. godine završena je moderna zgrada kao prva namenski projektovana muzejska građevina u Vojvodini i prvi galerijski prostor u Srbiji koji će izlagati zbirku jednog kolekcionara. Tako je nakon privremenog smeštaja u Galeriji Matice srpske od 1957. godine, 22. oktobra 1961. zvanično otvorena Spomen-zbirka Pavla Beljanskog. U holu zgrade ispisana je posveta Pavla Beljanskog koja najpotpunije otkriva kolekcionarovu ljubav prema sopstvenom narodu: „Ovu zbirku umetničkih dela koju zaveštavam srpskom narodu, a koju sam sakupljao sa dubokom verom u njegovu stvaralačku moć, posvećujem seni svojih predaka koji su istrajali u vekovnoj borbi za njegovu slobodu i nezavisnost, seni svojih roditelja Svetozara i Milane, koji su mu požrtvovano služili, seni brata Nikole, sestara Aleksandre i Anke i zeta Milana, koji su izgubili svoje živote u ratovima 1914/18. i 1941/45. godine. Pavle Beljanski”.
Život posvećen umetnosti
U vreme kada je poklonio svoju zbirku, pod teretom godina i narušenog zdravlja, Beljanski se ponovo našao u sferi aktuelnih umetničkih dešavanja. Upravo ugled koji mu je donela njegova kolekcija, uticao je na značaj stručnog mišljenja Pavla Beljanskog kao estete i kolekcionara. Kao opunomoćeni ministar u penziji od 1958. godine, mogao je potpuno da se posveti umetnosti. Godine 1960. bio je pozvan da bude član žirija prvog Oktobarskog salona u Beogradu i da, kao nekad za svoju zbirku, odabira ono najbolje iz naše umetnosti i to u trenutku nastajanja. U isto vreme, kao član Saveta Akademije za likovne umetnosti (1957–62), pratio je razvoj novih generacija jugoslovenskih umetnika.
Osim ovakve neposredne upućenosti u aktuelne umetničke tokove i angažovanja u otkupnim komisijama državnog ranga, kriterijumi Pavla Beljanskog uvažavani su i prilikom nastajanja važnih naučnih radova iz istorije umetnosti. Pišući svoj doktorat o Nadeždi Petrović, prvu kapitalnu studiju o rodonačelnici srpskog modernog slikarstva, Katarina Ambrozić (kustos Narodnog muzeja u Beogradu) Beljanskom daje na čitanje prvu verziju svoga rada, piše mu o problemima oko prihvatanja vrednosti opusa Nadežde Petrović u stručnim krugovima i moli ga za pozajmicu nekih Nadeždinih slika iz njegove kolekcije za veliku samostalnu izložbu ove umetnice. Naklonjen naučnom istraživanju likovnih umetnosti, Pavle Beljanski je 1965. godine ustanovio Nagradu Spomen-zbirke Pavla Beljanskog za najbolji seminarski i diplomski rad iz istorije umetnosti odbranjen na Odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu. Godinu dana ranije, Beljanski je istom fakultetu poklonio i svoju biblioteku iz istorije umetnosti, pamteći dobro da je baš biblioteka ovog Odeljenja izgorela 1944. godine prilikom povlačenja nemačkih okupatora iz Beograda. To je bila njegova poslednja donacija, mada je nameravao i da svoju zbirku stranih dela likovne i primenjene umetnosti pokloni Spomen‑zbirci Pavla Beljanskog. Želju darodavca ostvarili su naslednici osnivanjem Memorijala Pavla Beljanskog 1966. godine.
Prilog za evropsku antologiju umetnosti
Za razliku od mnogih kolekcionara koji su sakupljali umetnine tek pošto bi se, posle kraćeg ili dužeg vremenskog perioda, pokazala njihova vrednost, Beljanski je najveći broj dela za svoju zbirku nabavljao neposredno posle njihovog nastanka. Ugled koji je kolekcija zadržala do današnjih dana potvrđuje da je ukus Pavla Beljanskog u izboru umetničkih dela bio nepogrešiv. Njegov osnovni kriterijum u odabiranju bio je: da li dela na sugestivan način potvrđuju veliki talenat i veštinu svojih autora, tako da nikada nije birao dela koja prevode tuđe likovne programe. Stvorena na široj sintezi estetskih iskustava moderne umetnosti, ona predstavljaju lični dijalog umetnika sa sobom i svetom koji ih okružuje. Autentičnošću i originalnošću, Lubarda, Bijelić, Šumanović, Milunović i drugi autori iz kolekcije, stvorili su remek-dela pred kojima bledi svaka asocijacija na neko drugo ime iz sveta likovne umetnosti. Ona svedoče da su njihovi autori u potpunosti pripadali svom vremenu i da bi mogli da uđu u svaku širu antologiju evropske umetnosti dvadesetog veka.