Umetnička dela iz kolekcije

Milan MILOVANOVIĆ
Motiv iz Beograda (1909)


Pred delom Motiv iz Beograda, poznatim i pod nazivom Vračarska zadruga u Beogradu, zbog toga što je na njemu istaknuta kupola te građevine, pada u oči znatna srodnost sa slikom Pogled na Avalu iz kolekcije Beljanskog. Razlog tome je činjenica da su oba dela prvobitno bila jedna slikana površina na kojoj je sam autor uočio dva motiva koja se po unutrašnjoj organizaciji i neuobičajenom formatu, a pomalo i rukopisu, razlikuju. Sam ih je razdvojio i svaku posebno potpisao. Uzvišena tačka kupole koju zaklanjaju zelenilo i zgrade, posmatrana pomalo iz donjeg rakursa, asocira na jednu kasniju kupolu Katedrale na Anakapriju (1917), koja kao da predstavlja produžetak istog slikarskog razmišljanja. Zapravo, padine Avale u daljini gotovo se sasvim gube u sfumatoznim prelazima, dok je udaljena tačka kupole Vračarske zadruge, kao i kupole katedrale na Anakapriju, slikana čvrsto, s jasnim i kontrastnim konturama. Dakle, Motiv iz Beograda nema onu mekotu Pogleda na Avalu, ali se i na ovoj slici prepoznaje srodnost s postupkom primenjenim na ranijim Milovanovićevim pariskim pejzažima. Ipak su sada kontrasti svetlih i tamnih partija izraženiji, senke su smelije a potez četke čvršći. I mada je to urbani motiv, belina arhitektonskih elemenata ustupa prednost partijama s gustom vegetacijom kao i visokom, fino slikanom nebu. Razdvojene delove nekada jedinstvene slike Milovanović nije smatrao diptihom i nije ih tako izlagao, ali su oba rada, od Drugog svetskog rata naovamo, predstavljala neizostavni deo svake Milovanovićeve izložbe, kao prikaz vremena i umetničkog pravca kojem je on pripadao. Prethodni vlasnik slike bio je dr Miloslav Stojadinović.

Milan Milovanović