Umetnička dela iz kolekcije

Milan MILOVANOVIĆ
Autoportret (1902)


Srpski kao i evropski impresionisti najčešće su za motiv svojih slika birali pejzaž, i u toj temi pokazivali najviše likovne vrednosti. A ipak se svaki od njih povremeno obraćao aktu, figuri, kompoziciji, portretu. Ni Milan Milovanović nije bio izuzetak. Za više od dvadeset godina naslikao je dvadesetak portreta, među kojima i nekoliko izvrsnih. Po dosadašnjim istraživanjima poznato je pet Milovanovićevih autoportreta, od kojih su dva crteži a tri ulja. Autoportret iz kolekcije Pavla Beljanskog, bez datuma, dugo je smatran radom iz Pariza, iz 1906. godine. Najnovija istraživanja pomerila su vreme kada je nastao u 1902/03. godinu, što slici daje novo značenje. To bi bila ne samo prva poznata Milovanovićeva slika iz pariskog perioda (osim đačkih radova) nego iz njegovog celokupnog stvaralaštva uopšte, jer je iz vremena školovanja u Minhenu sačuvana samo jedna kopija. Svojim zlatnooker tonalitetom, tretiranjem pozadine koja ističe lik, glatkoćom fakture slika i odaje minhenskog đaka; mek potez četke, diskretni treptaji svetlosti, dakle celokupan utisak, vezuje je za Milovanovićeve visoko cenjene motive s pariskih bulevara i parkova. Autoportret nosi sve vrline portretnog slikarstva: vernost liku portretisanog i pokušaj psihološkog određivanja. To je pravi rezultat slikanja u ateljeu. Obuhvatajući odlike jedne prelazne faze, ovaj autoportret predstavlja sponu između minhenskog i pariskog uticaja na slikarstvo Milana Milovanovića. Visok umetnički domet slike ukazuje na mogućnost da je izlagana na Prvoj jugoslovenskoj umetničkoj izložbi u Beogradu 1904. godine, gde se Milovanović našao u grupi „srpske umetničke omladine na školovanju na strani”, kao jedini koji je u tom trenutku studirao u Parizu.

Milan Milovanović