Umetnička dela iz kolekcije

Sava ŠUMANOVIĆ
Šid pod snegom (1935)


Emotivan pristup slikarskom činu, koji je nastupio oko 1925. godine, otvorio je ekspresionističke rezerve Šumanovićevog talenta, skrivene iza kubističkih i neoklasicističkih studioznih kompozicija nastalih tokom prethodnog pariskog i zagrebačkog perioda. I dok se na platnima naslikanim do kraja dvadesetih godina ekspresionistički izraz otkriva više u neposrednosti žestokih poteza, a zatim u šidskom periodu dalje razvija u gustoj materiji lirskih pejzaža, on se na manjem broju slika pojavljuje kao specifična vrsta egzistencijalnog iskaza umetnika, približavajući se na taj način suštinskom značenju pojma ekspresionizam. Šumanović je naročito krajem šidske faze, stvarajući u potpunoj izolaciji, slikao zimske predele Šida s centralnim motivom puta koji se gubi u daljini prostora (Iločki drum zimi, 1942), a Šid pod snegom iz 1935. godine jedan je od prvih primera ove vrste. U svim ovim slučajevima ulica je predstavljena kao pusta, otkrivajući bolnu istinu umetnikove sudbine koju i sam konstatuje: „I sve to vreme proveo sam potpuno usamljen, bez društva.” Iako okrenuti prema ulici, zidovi kuća na slici Šid pod snegom nemaju prozore, a električni stubovi ne razvode nikakve žice, čime ovaj naizgled racionalan i pregledan prizor dobija na iracionalnosti i izvesnoj prikrivenoj napetosti, pojačanoj dugačkim senkama na putu. Jedino put u središtu kompozicije najavljuje mogućnost izlaza i odlaska, tako da Šumanovićeva zaokupljenost ovakvim fiksnim sadržajem preobražava motiv iz realnog stanja u stanje simbola kao ekspresije pritajene, unutrašnje borbe u traganju za duševnim mirom.

Sava Šumanović