Umetnička dela iz kolekcije

Nadežda PETROVIĆ
Guslar (1906)


Još tokom studija u Minhenu, kod Ažbea, Ekstera i Janka, slikajući pod otvorenim nebom, Nadežda je izučavala život seljaka, scene iz seoske svakodnevice, običaje, tipove i kostime. Poput Danice Jovanović deceniju kasnije, nameravala je da svoj rad usmeri na izučavanje scena iz narodnog života „u svima krajevima srpstva, tipova, karaktera, kostima, ornamentike i karaktera prirode i pejzaža u Staroj Srbiji i Makedoniji”. Sam motiv guslara, tvorca narodnog epa, kreatora monumentalnih panoramskih vizija junačkog doba nacionalne istorije, ne predstavlja retkost u delima Nadeždinih savremenika: na slikama Riste Vukanovića, Mihajla Milovanovića ili u skulpturi Đoke Jovanovića. Za razliku od njihovih predstava guslara, Nadeždin ne nosi u sebi nikakvo arhetipsko, niti simbolističko značenje, već jednostavno predstavlja portret kome bi bolje pristajao manje herojski naziv „Seljak s guslama”. U njemu nema ni traga veličanju nacionalne slave i prošlosti. Takođe nema ni nagoveštaja buduće slikarkine preokupacije monumentalnim zidnim slikarstvom za koje se zainteresovala tokom boravka u Parizu 1910. i 1911. godine, kao ni ponesenosti narodnim epom prisutne kod grupe jugoslovenskih slikara i skulptora (Meštrovića, Rosandića, Račkog, Babića i Krizmana) koja je obećavala formiranje nacionalne umetničke škole (1905–1910). Usmeravajući svu pažnju na izraz lica portretisanog, na kojem dominiraju tamno uokvirene, preuveličane oči, Nadežda ga je „opisala”, koristeći debelu četku, sočnom, pikturalnom masom koja isijava svetlost pojačavajući koloristička sazvučja. Poput nekoliko drugih, i ovu sliku je Beljanski kupio 1956. godine od slikarkine sestre Mice Mišković. Slika je ušla u Spomen-zbirku prvim Darovnim ugovorom.

Nadežda Petrović